อารยาฟอรั่ม

อารยา Sep 03, 2009 3:03 pm wrote:บันทึกไว้: เขาพระวิหาร กับ การเสียค่าโง่ซ้ำซาก

หลังจากยอมให้เขมรใช้แผนที่ฝรั่งเศสปิดปากไทยและได้สิทธิ์คีองปราสาทตั้งแต่ปี 2505 นายนพดลแสร้งโง่รับรอง “แผนที่ใหม่” และร่างแถลงการณ์ร่วมที่หมกเม็ดให้ไทยต้องเสียดินแดนเพื่อใช้เป็นพื้นที่อนุรักษ์รอบตัวปราสาท เป็นพื้นที่กันชน และเป็นพื้นที่บริหารจัดการอีกนับหมื่นตารางกิโลเมตรนอกเหนือจากพื้นที่ทับซ้อน 4.6 ตร.กม.โดยมี "คณะกรรมการ 7 ชาติ" (เอ่ยถึงครั้งแรกใน Joint Communique 2008/แถลงการณ์ร่วมอัปยศลงวันที่ 18 มิถุนายน 2551ในชื่อของ ICC หรือ International Coordinating Committee ) เป็นฝ่ายกำกับแผน

ICC จำแลงมาจาก บริษัทเอกชนธรรมดาที่รับเหมาบูรณะโบราณสถานแห่งหนึ่งในยุโรปชื่อ "ANPV" (Autorite้ Nationale pour la Protection et le Developpement du site culturel et naturel de Preah Vihear)

ที่มาซึ่งค่อนข้างลึกลับเริ่มต้นเมื่อมาดามฟรังซัวส์ ผู้ช่วย ผอ.สถาบันมรดกโลกของยูเนสโกไปคว้า "ANPV" มาให้กัมพูชาจ้างไปสำรวจ ให้เพียง "The Temple of Preah Vihear" เป็นมรดกโลกให้ได้ โดยไม่ต้องครบองค์ประกอบที่ ICOMOS ได้ทำไว้อย่างถูกต้องตามมาตรฐานมรดกโลกเมื่อปี 2549 ซึ่งคณะกรรมการยูเนสโกเองก็รับรองของ ICOMOS ไปแล้วในการประชุมครั้งที่ 31 ที่นิวซีแลนด์กลางปี 2550

จนพอสิ้นปี 2550 มาดามจึงออกมารับลูก นำรายงานของ ANPV เข้าพิธีปลุกเสกสัมมนาผลงานกำมะลอชิ้นนี้ในเดือนมีนาคม 2551 แล้วตีตราประทับรับรองตอนต้นเดือนพฤษภาคม 2551ว่าเป็นรายงานวาระการประชุมที่กีเบค คานาดา ก่อนจะไปมั่วทำแถลงการณ์ร่วมในในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมต่อมา ซึ่งมีนพเหล่มาเข้าฉากได้พอดิบพอดีเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2551
อะไรจะปานนั้น!!!

"คณะกรรมการ 7 ชาติ" หรือ ICC ประกอบด้วย: Belgium, USA, France, India + จีน ญี่ปุ่น และไทย สามชาติหลังไม่มีหุ้น (อย่าลืมว่า ANPV เป็นบริษัทเอกชน) เมื่อไหร่มี sub-project ให้ซ่อมแซม บูรณะ ปฏิสังขรณ์ ตรงไหนค่อยไปช่วยเป็นจ๊อบๆ ไม่ได้เป้น "Public Institution" ที่เชื่อถือได้ในระนามเดียวกับ ICOMOS หรือ ICCROM

จีน ญี่ปุ่น ไทย วันนี้ยิ่งถือว่าแฝงเร้นอยู่ใน ICC ต่างจาก 4 ชาติแรกที่มีหุ้นอยู่เดิมในฐานะกลุ่มแรกของเอกชนที่ก่อตั้ง ANPV
แต่สามชาติหลังจะมีบทบาทเป็น subcontract เช่นที่บริษัทเซี่ยงไฮ้กรุ๊ปเคยเข้ามาได้สัมปทานก่อสร้างถนนเมื่อ 15 มกราคม 2551จากจังหวัดพระวิหารในเขมรมาจ่อที่พื้นที่ทับซ้อนด้านตะวันตกของตัวปราสาท (ในช่วงที่รัฐบาลนอมินีสมัครเข้ามาสนับสนุนฮุนเซนพอดี)

บัดนี้ ถนนสายนั้นกลายเป็นเส้นทางยุทธศาสตร์สำคัญที่สุดของกัมพูชา ขนาดปืนใหญ่ยังขนมาจ่อกองกำลังของไทยได้สบายๆ

ติดตาม topic-t409-15.html Jun 28, 2008 12:33 pm wrote:มีอีเมล์มาจากน้องชายที่อยู่กระทรวงต่างประเทศ ...เนื้อความนี้ได้ลงใน นสพ บางฉบับไปแล้ว มีความดังนี้ค่ะ .....

ผมเองได้รับมอบหมายให้เป็นตัวแทนในส่วนของนักวิชาการที่ได้รับเชิญจากกัมพูชาให้ไปสำรวจพื้นที่ปราสาทพระวิหาร เพื่อจัดทำแผนบริหารจัดการ "พื้นที่กันชน" ของปราสาทพระวิหารในประเทศไทย ได้มีโอกาสศึกษารายงานและแนวคิดของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญหลายชาติที่ยูเนสโกแนะนำมาให้ความช่วยเหลือกัมพูชาในการทำแผนบริหารจัดการ อันเป็นผลจากมติที่ประชุมมรดกโลกสมัยที่แล้วที่นิวซีแลนด์

ได้เห็นท่าทีของเจ้าหน้าที่ของยูเนสโกกัมพูชา ไปจนถึงเจ้าหน้าที่ระดับสูงของยูเนสโกปารีสจากโอกาสที่ได้ร่วมคณะกับอธิบดีวีรชัย ที่โดน รมต.แขวน ไปเจรจาชี้แจงเหตุผลขอร่วมขึ้นทะเบียนร่วมในครั้งแรก

ผมได้ทำงานร่วมกับข้าราชการประจำของกระทรวงการต่างประเทศทั้งกรมสนธิสัญญาและกรมเอเชียตะวันออก

ได้เห็นความตั้งใจทำงานของข้าราชการทุกฝ่ายรวมถึงกรมแผนที่ทหาร และยังมีที่ปรึกษาทางกฎหมายจากกฤษฎีกาและอัยการสูงสุดที่มาช่วยตรวจสอบให้ความคิดเห็นในทุกร่างข้อตกลงที่เรายื่นข้อเสนอไปยังฝ่ายกัมพูชาในเรื่องข้อตกลงต่างๆ บอกได้ว่าไม่มีหมกเม็ด

แต่เรื่องทั้งหมดถูกกำหนดให้เป็นเรื่องลับสุดยอด จนทำให้เราต้องจินตนาการกันไปต่างๆนานา ด้วยความไม่น่าไว้วางใจของ รมต. ดังที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน นอกจากนี้ผมยังได้เห็นแผนที่ใหม่ที่กัมพูชาจะนำไปเปลี่ยนสำหรับการขอขึ้นเป็นมรดกโลกด้วย
เรื่องของเรื่องก็คือที่ผ่านมาท่าทีของกัมพูชาแข็งกร้าวต่อข้อเสนอของเรามาตลอด ไม่เคยยอมรับว่ามีปัญหาพื้นที่ทับซ้อน ถือว่าจะต้องใช้แผนที่ของกัมพูชาที่ทำโดยฝรั่งเศสและใช้แนบท้ายคำฟ้องต่อศาลโลกเท่านั้น

และในทางปฏิบัติก็ได้ขนผู้คนมาบุกเบิกตั้งบ้านเรือน วัด ตลาด ทั้งบนเขาในพื้นที่ทับซ้อน และที่หมู่บ้านโกมุย ที่อยู่ในที่ราบเบื้องล่าง ๘-๑๐ ปีแล้ว และไม่ยอมรับว่าปราสาทพระวิหารมีส่วนต่อเนื่องที่มีความสำคัญในประเทศไทยสมควรจะได้ผนวกเป็นเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกด้วย

โดยเชื่อตามข้อมูลของนักวิชาการนานาชาติที่นำโดยฝรั่งเศส ระบุว่าการวางผังของปราสาทบนยอดเขานั้นเกี่ยวเนื่องกับโบราณสถานใกล้เคียงที่อยู่เบื้องล่างในเขตกัมพูชา เป็น Buddhist Geometry

ทั้งๆที่เป้ยตาดีหน้าผาปลายสุดที่เป็นจุดชมวิวในปัจจุบันไม่มีช่องเปิดออกมาจากปราสาทประธานแต่อย่างใด ก็วิเคราะห์ว่าเป็นที่บำเพ็ญพรตของฤาษีไว้มองดูภูมิจักรวาลเบื้องล่าง (อ้างว่า) ทางขึ้นเขาได้แก่ทางช่องบันไดหักทางทิศตะวันออกมีมาแต่เดิม ด้วยยึดมั่นว่าทางเข้าปราสาทต้องเป็นทิศตะวันออก และระบุว่าทางขึ้นทางบันไดใหญ่และสะพานนาคทางทิศเหนือเป็นสิ่งก่อสร้างมาทีหลัง แม้แต่สระตราว ที่เป็นการสร้างทำนบหินกั้นทางน้ำบนลานหินจนกลายเป็นสระน้ำก็กลับเขียนในรายงานว่าเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติ ผู้เชี่ยวชาญของ ICOMOS ที่ได้รับมอบหมายให้ประเมินข้อมูลของกัมพูชา ก็ให้ความเห็นชอบเป็นที่เรียบร้อย ผ่านการประเมินเบื้องต้นทั้งหมดแล้ว เขาก็ไม่ยอมถอย

ความจริงพอได้ไปสำรวจปราสาทที่อยู่ด้านล่าง ก็รู้ว่าเป็นอโรคยศาล ไม่ได้ร่วมสมัยการวางผังกับปราสาทพระวิหารแต่อย่างใด หัวนาคของสะพานนาคก็เป็นนาคหัวโล้นตามรูปแบบศิลปะบาปวนร่วมสมัยกับปราสาทประธานอย่างแน่นอน ไม่ใช่สิ่งก่อสร้างในยุคหลัง แต่ควรจะเป็นทางเข้าหลักตามแนวแกนเหนือ-ใต้ ที่เป็นไปตามลักษณะภูมิประเทศ และหันไปสู่ชุมชนโบราณที่อยู่บริเวณเชิงเขาในฝั่งไทยในปัจจุบันทั้งหมด

นี่คือการบิดเบือนข้อมูลทางวิชาการที่เลวร้ายอันเป็นเหตุให้ผมประกาศแยกตัวจากคณะผู้เชี่ยวชาญนานาชาติในที่ประชุมที่เสียมเรียบ โดยท่านอัครราชทูตไทยประจำกัมพูชาได้ประกาศย้ำอีกครั้งต่อรองนายก สก อาน ที่พนมเปญ

ยูเนสโก ที่ควรจะดำรงตนในฐานะกรรมการที่เป็นกลางในกรณีที่มีความขัดแย้งกันของสองประเทศ กลับทำตัวเป็นแม่พระผู้ใจบุญทำทุกวิถีทางเพื่อช่วยให้ประเทศยากจนเล็กๆ ที่ผ่านภัยสงครามมา ให้ได้มีมรดกโลกใหม่ที่จะช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวนำรายได้เข้าสู่ประเทศมากขึ้น ตอนแรก ICOMOS ก็ได้ติดต่ออิโคโมสไทยมาให้ส่งผู้เชี่ยวชาญมาประเมินข้อมูลที่กัมพูชาเสนอ เราได้เสนอชื่อ อ.พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ แต่ในที่สุดก็ได้ขาดการติดต่อจากเรา และคนอินเดียก็กลายเป็นเป็นผู้ประเมินให้ ผ่านนำส่งต่อเข้าวาระการประชุมตามที่เราได้ทราบกันแล้ว การเปลี่ยนผู้ประเมินโดยไร้สาเหตุเช่นนี้ให้คิดได้ว่า มีกลไกอะไรจากองค์กรระหว่างประเทศนี้อยู่เบื้องหลัง

เราเคยให้เหตุผลขอให้เปลี่ยนแปลงเป็นการขอขึ้นเป็นมรดกโลกร่วมกันระหว่างไทยและกัมพูชาแล้ว โดยผนวกแหล่งต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องในฝั่งไทยเข้าไปด้วย แต่เจ้าหน้าที่ของยูเนสโกกลับบอกว่า ไทยต้องจัดทำรายงานวิชาการ แผนบริหารจัดการเพิ่มเติมอย่างดีก่อน และการจะเปลี่ยนแปลงข้อมูลใดใดใน Nomination File ที่ได้รับการประเมินเรียบร้อยแล้วไม่สามารถทำได้ นอกจากจะถอนเรื่องออกไปก่อนแล้วค่อยกลับมาต่อคิวเข้าสู่วาระใหม่ ต้องใช้เวลา แน่นอนว่ากัมพูชาไม่มีวันยอม จึงว่าถ้าไทยต้องการก็ให้ยื่นเองทีหลังจากส่วนของเขมรได้เป็นมรดกแล้ว ถ้าคิดว่าส่วนที่ว่ามีคุณค่าพอ

กระทรวงการต่างประเทศ ก็ปลงในเรื่องขึ้นทะเบียนร่วม กลับมาหามาตรการในการรักษาอำนาจอธิปไตย สิทธิเรื่องเขตแดนเป็นหลัก พยายามยื่นข้อเสนอในการเซ็นข้อตกลงร่วมต่างๆ เจรจาต่อรองมาโดยตลอด กัมพูชาไม่เคยยอมเลย...


ในที่สุด หลังการเดินทางไป เกาะกง ของ รมต. ก็เกิดอาการพลิกล็อคขึ้น เขมรยอมเจรจาอีกครั้ง มียูเนสโกปารีสเป็นเจ้าภาพ เขมรขอถอยเองโดยขอเปลี่ยนการขอเป็นมรดกโลกให้เหลือเฉพาะตัวปราสาทเท่านั้น จากเดิมที่ใช้ชื่อว่า Sacred Site of Preah Vihear Temple เหลือเพียงแค่ Temple of Preah Vihear พร้อมขอเปลี่ยนแผนที่ทั้งหมด ไม่ให้มีผลกับไทยเรื่องเกี่ยวกับปัญหาเขตแดน ซึ่งได้แก่แผนที่ที่เป็นข่าวในขณะนี้ ความจริงแล้วเป็นแผนที่ที่ไม่มีการระบุเส้นเขตแดนระหว่างประเทศ พื้นที่ Core Zone ขีดเส้นออกจากผนังอาคาร ๓๐ เมตร ยกเว้นบันไดทางทิศเหนือขีดตรงสุดเขตบันไดเลย ตรงพื้นที่ทับซ้อนเขียนเป็นหมายเลข 3 หมายถึง Joint Management Zone ตรงกับข้อความในสัญญาร่วมให้ส่งแผนบริหารจัดการร่วมกันต่อยูเนสโกภายใน ๒ ปี กล่าวคือเขมรยอม อย่างที่ไม่มีวี่แววมาก่อน

รมต. พูดจริงเรื่องแผนที่ที่จะไม่มีผลเรื่องเขตแดน (นอกจากว่าจะล้ำไปถึงการทวงปราสาทคืนก็คงจะไม่สามารถทำได้อีก) รมต.พูดจริงเรื่องที่เขมรขอร้องไม่ให้เปิดเผยข่าวนี้ต่อสื่อมวลชนของเขมร เพราะประชาชนชาวเขมรคงไม่พอใจว่ามายอมไทย ที่เดิมเขาว่าเป็นแผ่นดินของเขา แต่มากลายเป็นที่ที่ต้องมาจัดการร่วมกัน รมต.เชื่อตามคำขอของเขมร ปิดข้อมูล ผลก็เป็นอย่างที่เห็น ไม่มีใครเชื่อ ก็อยากไม่คิดถึงจิตใจคนไทย

เห็นอิทธิฤทธิ์ของยูเนสโกหรือยังครับ

ตอนแรกตอนเราเสนอขึ้นทะเบียนร่วมก็ว่าทำไม่ได้ ทีตอนนี้ทำมาเป็นตัวกลางเสนอให้เขมรเปลี่ยนแผนที่ ไหนว่าไม่สามารถเปลี่ยนข้อมูลใน Nomination File ที่ประเมินแล้วได้

ความจริงก็มีเจ้าหน้าที่ยูเนสโกท่านหนึ่งที่ร่วมประชุมอยู่ด้วยให้ความเห็นว่า การเปลี่ยนมาขึ้นทะเบียนเฉพาะตัวปราสาทนั้นจะขัดต่อหลักการทางวิชาการ แต่ประธานซึ่งเป็น Assistant Director-General for Culture ของยูเนสโก กลับบอกว่านี่เป็นข้อยกเว้นเนื่องจากเป็น "Political Decision"

หวังว่าทั่วโลกคงจะได้ติดตามข่าวที่เกิดขึ้นในบ้านเราขณะนี้ ที่การขอขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกของกัมพูชาเพียงฝ่ายเดียวกลายเป็นประเด็นใหญ่ทางการเมือง และจะกลายเป็นความขัดแย้งระหว่างประชาชนชาวไทยและกัมพูชา ที่ลามไปถึงการจะทวงปราสาทคืนจากคำตัดสินที่ไม่เป็นธรรมของศาลโลก ความไม่เป็นธรรมจากแผนที่ที่ตั้งใจทำให้ผิดโดยกลฉ้อฉล มีทางน้ำปลอมไหลลงฝั่งเขมร นำมาซึ่งเส้นเขตแดนตามแผนที่ที่อ้อมเอาปราสาทพระวิหารไว้ในเขตกัมพูชา ไม่รู้ว่ายูเนสโกจะตระหนักหรือไม่ว่าเป็นต้นเหตุของความขัดแย้งในครั้งนี้ ปล่อยให้ ทักษิณ และ ฮุนเซ็น ที่อยู่เบื้องหลังผลงานการเจรจาที่ รมต.ตาหวานอ้างความดีความชอบ ลุ้นอยู่ว่าผลประโยชน์ร่วมส่วนตัวที่ตกลงไว้จะมีอันเป็นไป ไม่ราบรื่นตามคาดจากเหตุการณ์นี้หรือไม่ ห่วงแต่ผลประโยชน์ส่วนตนที่หวังจะกอบโกยจากของที่ควรจะเป็นของส่วนรวมของประชาชนทั้งเขมรและไทย และที่สุดบนความเกลียดชังของประชาชนที่มีต่อกัน ที่จะหนีไปอย่างลอยนวลก็คือ ยูเนสโก นักการเมือง และผู้ชักใย

น่าเห็นใจประชาชนของทั้งสองชาติ เราย้ายประเทศหนีแยกจากกันไม่ได้หรอก

แต่ที่น่าสงสารที่สุดคือ ปราสาทพระวิหาร .....ไม่ว่าผลการประชุมที่ควิเบคจะเป็นอย่างไร ได้เป็นมรดกโลก ก็คือซื้อเวลาของความขัดแย้งต่อไปอีก ๒ ปีในการจัดการร่วมกัน ไม่มีคำสั่งทักษิณ เขมรคงพูดไม่รู้เรื่อง ประชาชนไทยก็คงยังมีอารมณ์ ไม่ยอมง่ายๆเช่นกัน ไม่ได้เป็นความขัดแย้งก็คงไม่จบเช่นกัน ปราสาทคงไม่มีวันสงบได้บูรณะซ่อมแซม

พอจะมีทางออกแต่ก็เพียงให้คณะกรรมการมรดกโลกมีมติให้ไทยส่งข้อมูลเพิ่มเติมมาเพื่อผนวกเข้าเป็นมรดกโลกทั้ง Site ร่วมกัน แบ่งความภาคภูมิใจและผลประโยชน์ของประชาชนร่วมกัน อยู่กันอย่างสงบสันติTransboundary Property น่าจะเป็นทางออกเดียวเท่านั้น

วสุ โปษยะนันทน์
สถาปนิก กลุ่มวิชาการอนุรักษ์โบราณสถาน สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร
ผู้ช่วยเลขานุการอิโคโมสไทย